Από αρχαιοτάτων χρόνων υποβόσκει ένας ιδιότυπος ρατσισμός εναντίον των γυναικών γύρω από το κουτσομπολιό. Σχεδόν πάντα το σχόλιο που συνόδευε αυτές τις γνώμες προσπαθούσε να τις γελοιοποιήσει, αποδίδοντας σε απλό μύθο το γεγονός ότι οι γυναίκες αγαπούν το κουτσομπολιό. Όμως το πρόβλημα δεν είναι να αρνιόμαστε ένα δεδομένο φαινομενικά φυσικό χαρακτηριστικό, αλλά να το ανάγουμε στην πολιτιστική του μήτρα.

Τι είναι όμως το κουτσομπολιό; Ας πούμε ότι συνίσταται σ’ ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τις ιδιωτικές υποθέσεις των άλλων και σε μια τάση διάδοσης των πληροφοριών, συνοδεύοντάς τες με μια προσωπική αξιολόγηση.

Σύμφωνα λοιπόν με τον μεγαλύτερο εν ζωή σημειολόγο, Ουμπέρτο Έκο, «ο άνθρωπος που δεν ενδιαφέρεται για όσα συμβαίνουν στους άλλους και δεν νοιώθει την ανάγκη να τα κρίνει δημόσια είναι άρρωστος».

Το ζήτημα είναι παλιό, από την εποχή του Αδάμ και της Εύας. Η κοινωνία αποδίδει ρόλους. Έτσι στους άνδρες έδωσε το ρόλο να ασχολείται με τα κοινά, τα δημόσια, την πολιτική. Οι άνδρες – φυσικά δικαίως – κέκτηνται το δικαίωμα να κρίνουν την πολιτική, τους πολιτικούς, το ποιόν και το ήθος τους. Ασχολούνται δηλαδή με τη διαχείριση των δημοσίων πραγμάτων. Μπορεί λοιπόν ο άνδρας να σχολιάζει – στα καφωδεία – τους πάντες, αλλά αυτό δεν θεωρείται κουτσομπολιό, αλλά δημόσια κριτική.

Αντίθετα στις γυναίκες ανατέθηκε – από την κοινωνία – η διαχείριση τα του οίκου (οικογένεια, ανατροφή παιδιών, πλύσιμο, σιδέρωμα). Αυτό όμως προκάλεσε μια καταπιεστική κατάσταση, με συνέπεια η γυναίκα, η κάθε γυναίκα, να αναγκαστεί να ταυτίσει τη σφαίρα του ιδιωτικού με την μοναδική σφαίρα του δημόσιου στην οποία μπορούσε να δράσει. Φυσικό είναι να κάνει κουτσομπολιό, για να υπακούσει στο ένστικτο κριτικής και κοινωνικής γνώμης, στο μοναδικό χώρο που της ήταν ελεύθερος. Το κουτσομπολιό «σε στυλ κυρά-Κατίνας» δεν είναι τίποτε άλλο από μια μορφή κριτικής των άλλων γυναικών που διαχειρίζονται στραβά τις ιδιωτικές υποθέσεις και – με την σημασία που παίρνουνε τα προσωπικά σε κλίμακα συνοικίας ή χωριού – επιδρούν αρνητικά στη συμπεριφορά των άλλων. Το κουτσομπολιό της που είναι ενοχλητικό για τον άντρα, καθορίζει τα όρια κοινωνικότητας, μέσα στα οποία η γυναίκα είναι υποχρεωμένη να ζει. Κι άλλωστε, το ότι μια πολιτιστική ανάγκη παίρνει τη μορφή δεύτερης φύσης είναι κάτι συνηθέστατο. Και η φύση του ανθρώπου αλλάζει μόνον αλλάζοντας τις πολιτιστικές συνθήκες. Και η γυναίκα δεν θα μπορέσει να γίνει ιερέας όσο θα τη θέλουμε μόνον άγγελο της οικογενειακής εστίας.

Ας απενοχοποιήσουμε λοιπόν το γυναικείο κουτσομπολιό. Ας βροντοφωνάζουμε όλοι μαζί «κουτσομπολέψτε, γιατί χανόμαστε».

Δημήτριος Ζολώτας (Ζολώ)